Verordening (EU) 2022/2463 van het Europees Parlement en de Raad van 14 december 2022 tot vaststelling van een instrument voor de toekenning van steun aan Oekraïne voor 2023 (macrofinanciële bijstand +)
HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 212,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,
Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure1,
(1) Op 1 september 2017 is een associatieovereenkomst tussen de Unie en Oekraïne2 in werking getreden, die ook een diepe en brede vrijhandelsruimte omvat.
(2) In 2014 is Oekraïne begonnen met de uitvoering van een ambitieus hervormingsprogramma dat de economie van het land moet stabiliseren en de levensstandaard van zijn burgers moet verhogen. Corruptiebestrijding en constitutionele, electorale en justitiële hervormingen behoren tot de topprioriteiten op de agenda. De uitvoering van die hervormingen werd ondersteund door opeenvolgende programma’s voor macrofinanciële bijstand, in het kader waarvan Oekraïne van de Unie voor in totaal 6,6 miljard EUR aan bijstand in de vorm van leningen heeft ontvangen.
(3) Met de dringende macrofinanciële bijstand, die in het kader van oplopende spanningen net vóór de Russische invasie beschikbaar werd gesteld op grond van Besluit (EU) 2022/313 van het Europees Parlement en de Raad3, werd 1,2 miljard EUR aan leningen verstrekt aan Oekraïne, uitbetaald in twee tranches van elk 600 miljoen EUR in maart en mei 2022.
(4) De buitengewone macrofinanciële bijstand van de Unie van maximaal 1 miljard EUR op grond van Besluit (EU) 2022/1201 van het Europees Parlement en de Raad4 zorgde voor snelle en dringende steun aan de Oekraïense begroting en werd in twee tranches volledig uitbetaald op 1 en 2 augustus 2022. Die bijstand vormde de eerste fase van de geplande buitengewone macrofinanciële bijstand aan Oekraïne van maximaal 9 miljard EUR, die de Commissie in haar mededeling van 18 mei 2022, getiteld “Hulp voor en wederopbouw van Oekraïne”, had aangekondigd en die door de Europese Raad van 23 en 24 juni 2022 werd bekrachtigd.
(5) Besluit (EU) 2022/1628 van het Europees Parlement en de Raad5 was een verdere stap in de uitvoering van de geplande buitengewone macrofinanciële bijstand van de Unie. Met dat besluit werd de basis gelegd om Oekraïne nog eens maximaal 5 miljard EUR aan leningen tegen zeer gunstige voorwaarden toe te kennen; daarvan is op 18 oktober 2 miljard EUR uitbetaald en de resterende 3 miljard EUR zal tegen eind 2022 worden uitbetaald.
(6) De niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog die Rusland sinds 24 februari 2022 tegen Oekraïne voert, heeft voor Oekraïne geleid tot een verlies aan toegang tot financiële markten en een aanzienlijke daling van de overheidsontvangsten, terwijl de overheidsuitgaven om de humanitaire situatie aan te pakken en de continuïteit van de overheidsdiensten te handhaven, aanzienlijk zijn gestegen. In die zeer onzekere en onstabiele situatie wezen de beste schattingen van de financieringsbehoeften van Oekraïne die het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in de zomer van 2022 maakte, op een buitengewoon financieringstekort van ongeveer 39 miljard USD in 2022, waarvan ongeveer de helft zou kunnen worden gedekt dankzij internationale bijstand. De snelle verstrekking door de Unie van de macrofinanciële bijstand aan Oekraïne uit hoofde van Besluit (EU) 2022/1628 werd, gezien de buitengewone omstandigheden, beschouwd als een passende kortetermijnrespons op de aanzienlijke risico’s voor de macrofinanciële stabiliteit van Oekraïne. De verdere buitengewone macrofinanciële bijstand van de Unie ten belope van maximaal 5 miljard EUR uit hoofde van dat besluit moest de macrofinanciële stabilisatie van Oekraïne ondersteunen, de onmiddellijke veerkracht van het land versterken en zijn herstelcapaciteit in stand houden, en aldus bijdragen tot de houdbaarheid van de overheidsschuld van Oekraïne en tot de mogelijkheden van het land om uiteindelijk zijn financiële verplichtingen na te komen.
(7) Sinds het begin van de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne hebben de Unie, de lidstaten en Europese financiële instellingen 19,7 miljard EUR ter beschikking gesteld ten behoeve van de economische, sociale en financiële veerkracht van Oekraïne. Dat bedrag omvat de steun vanuit de Uniebegroting, ten belope van 12,4 miljard EUR, met inbegrip van de buitengewone macrofinanciële bijstand en steun van de Europese Investeringsbank en de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling met een volledige of gedeeltelijke garantie door de Uniebegroting, alsook verdere financiële steun van lidstaten ten belope van 7,3 miljard EUR.
(8) Daarnaast heeft de Raad besloten tot bijstandsmaatregelen ten behoeve van de Oekraïense strijdkrachten in het kader van de Europese Vredesfaciliteit ten belope van 3,1 miljard EUR uit hoofde van Besluit (GBVB) 2021/509 van de Raad6, en tot een militaire bijstandsmissie aan Oekraïne met 0,1 miljard EUR voor de gemeenschappelijke kosten uit hoofde van Besluit (GBVB) 2022/1968 van de Raad7. De Unie en de lidstaten zijn via het Uniemechanisme voor civiele bescherming uit hoofde van Verordening (EU) 2021/836 van het Europees Parlement en de Raad8 ook met een ongeziene noodrespons in natura gekomen, die de grootste noodoperatie was sinds dat mechanisme werd ingesteld en die miljoenen hulpgoederen naar Oekraïne en de regio brengt.
(9) De Europese Raad van 23 juni 2022 heeft besloten om Oekraïne de status van kandidaat-lidstaat toe te kennen. Voortdurende krachtige steun voor Oekraïne is een centrale prioriteit voor de Unie. Aangezien de schade door de Russische aanvalsoorlog voor de Oekraïense economie, burgers en bedrijven enorm is, vergt voortdurende krachtige Uniesteun voor Oekraïne een georganiseerde collectieve aanpak zoals die wordt geschetst in het instrument om steun te verlenen aan Oekraïne (macrofinanciële bijstand +) dat bij deze verordening wordt ingesteld (het “instrument”).
(10) De Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne vormt een strategische geopolitieke dreiging voor de Unie als geheel en vereist een sterk en eensgezind optreden van de lidstaten. Daarom is het van essentieel belang dat Uniesteun snel wordt uitgerold en soepel en stapsgewijs kan worden aangepast voor directe noodhulp en herstel op korte termijn op de weg naar toekomstige wederopbouw.
(11) De algemene doelstelling van het instrument bestaat erin de financieringskloof van Oekraïne in 2023 te helpen dichten, met name door op een voorspelbare, doorlopende, ordelijke en tijdige manier aan de staatsbegroting van Oekraïne financiële hulp op korte termijn beschikbaar te stellen tegen zeer gunstige voorwaarden, onder meer om daarmee het herstel en de eerste steun voor de wederopbouw na de oorlog te financieren, in voorkomend geval om Oekraïne te ondersteunen op zijn traject richting integratie in Europa.
(12) Om de algemene doelstelling van het instrument te behalen, moet de bijstand worden verleend om de macrofinanciële stabiliteit in Oekraïne te ondersteunen en om de beperkingen inzake externe financiering die Oekraïne ondervindt, te verlichten. De Commissie moet de steun uit hoofde van het instrument uitvoeren in overeenstemming met de hoofdbeginselen en -doelstellingen van de verschillende onderdelen van het externe optreden en andere relevante beleidsdomeinen van de Unie.
(13) Ook het verschaffen van steun voor herstel, reparatie en instandhouding van kritieke functies en infrastructuur, alsmede hulp aan mensen in nood en voor de zwaarst getroffen gebieden, in termen van materiële en sociale steun, tijdelijke huisvesting, bouw van woningen en infrastructuur, moeten tot de belangrijkste sectoren voor steun uit hoofde van het instrument behoren.
(14) Ook moet het instrument de capaciteit van de Oekraïense autoriteiten versterken om zich voor te bereiden op de toekomstige wederopbouw na de oorlog en op de vroege voorbereidende fase van het pretoetredingsproces, naargelang wat passend is, met inbegrip van het versterken van de Oekraïense instellingen, het hervormen en versterken van de doeltreffendheid van het openbaar bestuur, alsmede transparantie, structurele hervormingen en goed bestuur op alle niveaus.
(15) Het instrument zal het externe beleid van de Unie ten aanzien van Oekraïne ondersteunen. De Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden moeten gedurende de hele ondersteuningsoperatie nauw samenwerken om het externe beleid van de Unie te coördineren en de consistentie ervan te waarborgen. De steun voor Oekraïne uit hoofde van het instrument zal aanzienlijk blijven bijdragen aan het voldoen aan de financieringsbehoeften van Oekraïne zoals die geraamd werden door het IMF, de Wereldbank en andere internationale financiële instellingen, rekening houdende met het vermogen van Oekraïne om zich uit eigen middelen te financieren. Bij de vaststelling van het steunbedrag wordt ook rekening gehouden met de verwachte financiële bijdragen van bilaterale en multilaterale donoren, met de reeds bestaande inzet van andere externe financieringsinstrumenten van de Unie in Oekraïne en met de meerwaarde van de totale inbreng van de Unie.
(16) De toestand van Oekraïne vergt een stapsgewijze benadering waarbij een instrument dat is toegespitst op macrofinanciële stabiliteit en op directe noodhulp en herstel, geflankeerd wordt door aanhoudende steun in het kader van het Instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld, ingesteld bij Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad9, en de humanitaire hulpacties uit hoofde van Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad10.
(17) Deze verordening moet de middelen vaststellen die voor het instrument beschikbaar zijn voor de periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2023, met mogelijke uitbetalingen tot en met 31 maart 2024. Een bedrag van maximaal 18 miljard EUR moet beschikbaar worden gesteld in de vorm van leningen. Daarnaast moet deze verordening voor de periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2027 voorzien in een rentesubsidie. Om ervoor te zorgen dat de rentekosten gedurende de looptijd van de leningen gedekt zijn, moeten bijdragen van lidstaten voor de periode na 2027 worden verlengd en blijven doorlopen als externe bestemmingsontvangsten, tenzij deze in toekomstige meerjarige financiële kaders door andere middelen worden gedekt. Daarom kan het mogelijk zijn dat de bijdragen van lidstaten worden verlengd voor de periode na 2027.
(18) Deze verordening moet voor de lidstaten in de mogelijkheid voorzien dat zij aanvullende middelen beschikbaar stellen, als externe bestemmingsontvangsten, die worden uitgevoerd op grond van het memorandum van overeenstemming van het instrument. Die mogelijkheid van aanvullende bijdragen moet ook worden geboden voor belangstellende derde landen en partijen bij wijze van externe bestemmingsontvangsten, overeenkomstig artikel 21, lid 2, punten d) en e), van Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad11 (het “Financieel Reglement”). Om synergie-effecten en complementariteit te bevorderen, dient te worden toegestaan dat die aanvullende bijdragen van de lidstaten, van belangstellende derde landen en partijen ook aan de op grond van Verordeningen (EU) 2021/947 en (EG) nr. 1257/96 van de Raad ingestelde programma’s beschikbaar worden gesteld voor de financiering van maatregelen die aan de doelstellingen van het instrument bijdragen.
(19) Vrijwillige bijdragen van de lidstaten moeten onherroepelijk, onvoorwaardelijk en afroepbaar zijn. Daartoe moeten de lidstaat met de Commissie een bijdrageovereenkomst aangaan in de zin van artikel 22, lid 2, van het Financieel Reglement. Die bijdrageovereenkomst moet de bijdrage in de rentesubsidie betreffen en, mocht de lidstaat die willen verschaffen, ook aanvullende bedragen.
(20) De beschikbaarstelling van de steun uit hoofde van het instrument moet afhankelijk worden gesteld van de noodzakelijke randvoorwaarde dat Oekraïne doeltreffende democratische mechanismen en instellingen — waaronder een parlementair meerpartijenstelsel — en de rechtsstaat blijft eerbiedigen, en de eerbiediging van de mensenrechten blijft garanderen.
(21) De steun uit hoofde van het instrument moet worden gekoppeld aan beleidsvoorwaarden die in een memorandum van overeenstemming zullen worden vastgelegd. Die voorwaarden moeten ook toezeggingen omvatten om de economische prestaties en veerkracht van het land te versterken, het ondernemingsklimaat te verbeteren, de wederopbouw van kritieke voorzieningen te faciliteren en oplossingen te zoeken voor uitdagingen in de energiesector.
(22) De beleidsvoorwaarden moeten worden aangevuld door strikte rapportageverplichtingen, die ervoor moeten zorgen dat de middelen op een efficiënte, transparante en verantwoorde wijze worden gebruikt.
(23) Gezien de toestand in Oekraïne is het passend te voorzien in een herziening van het memorandum van overeenstemming halverwege de looptijd ervan.
(24) De steun uit hoofde van het instrument moet worden vrijgegeven mits randvoorwaarden in acht worden genomen en er sprake is van een bevredigende uitvoering en progressie richting de uitvoering van de beleidsvoorwaarden.
(25) Het is passend te voorzien in de mogelijkheid om de financieringsbehoeften van Oekraïne opnieuw te beoordelen en om de steun te verlagen, te schorsen of te annuleren indien die behoeften tijdens de periode van de uitbetaling van de steun uit hoofde van het instrument ingrijpend verminderen ten opzichte van de oorspronkelijke projecties. Ook is het passend te voorzien in de mogelijkheid om de uitbetalingen te schorsen of te annuleren indien de vereisten voor het vrijgeven van de steun uit hoofde van het instrument niet zijn vervuld.
(26) In het kader van de dringende financieringsbehoeften van Oekraïne is het passend de financiële bijstand te organiseren uit hoofde van de gediversifieerde financieringsstrategie van artikel 220 bis van het Financieel Reglement, die daarin als één enkele financieringsmethode is vastgelegd en waarvan verwacht wordt dat zij zal zorgen voor een grotere liquiditeit van obligaties van de Unie en de uitgiften van de Unie aantrekkelijker en kostenefficiënter zal maken.
(27) Gezien de moeilijke situatie van Oekraïne als gevolg van de Russische aanvalsoorlog, en om het land te ondersteunen op zijn traject naar stabiliteit op lange termijn, is het passend om Oekraïne leningen tegen zeer gunstige voorwaarden te verstrekken met een maximale looptijd van 35 jaar, waarvan de aflossing van de hoofdsom niet vóór 2033 begint. Ook is het passend om af te wijken van artikel 220, lid 5, punt e), van het Financieel Reglement en de Unie toe te staan de mogelijkheid te hebben om de rentekosten te dekken en de administratieve kosten kwijt te schelden die anders ten laste van Oekraïne zouden komen. De rentesubsidie moet worden verleend als een instrument dat passend wordt geacht om de doeltreffendheid van de steun te garanderen in de zin van artikel 220, lid 1, van het Financieel Reglement. Zij moet worden gefinancierd uit aanvullende vrijwillige bijdragen van de lidstaten en moet stapsgewijs beschikbaar worden gesteld naarmate de overeenkomsten met de lidstaten in werking treden.
(28) Oekraïne moet elk jaar kunnen vragen om de rentesubsidie en de kwijtschelding van administratieve kosten.
(29) De financiële verplichtingen uit hoofde van deze verordening verstrekte leningen mogen niet worden ondersteund door de garantie voor extern optreden, in afwijking van artikel 31, lid 3, tweede zin, van Verordening (EU) 2021/947. Steun uit hoofde van het instrument moet financiële bijstand zijn in de zin van artikel 220, lid 1, van het Financieel Reglement. Met het oog op de financiële risico’s en de budgettaire dekking mogen geen voorzieningen worden gevormd voor de financiële bijstand in de vorm van uit hoofde van het instrument verstrekte leningen en, in afwijking van artikel 211, lid 1, van het Financieel Reglement, mag geen voorzieningspercentage als een percentage van het in artikel 4, lid 1 van deze verordening, vermelde bedrag worden vastgesteld.
(30) Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad12 voorziet momenteel niet in de dekking van de financiële verplichtingen die voortvloeien uit hoofde van het instrument verstrekte leningen. In afwachting van een eventuele wijziging van die verordening, waardoor het mogelijk zou worden om, als garantie, begrotingsmiddelen vrij te maken boven de maxima van het meerjarig financieel kader (MFK) en tot aan de in artikel 3, leden 1 en 2, van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad13 bedoelde maxima, is het passend dat een alternatieve oplossing wordt gezocht voor aanvullende middelen.
(31) Vrijwillige bijdragen van de lidstaten in de vorm van garanties zijn aangemerkt als een geschikt instrument om de nodige bescherming te bieden voor het opnemen en verstrekken van leningen uit hoofde van deze verordening. De garanties van de lidstaten moeten waarborgen dat de Unie in staat is om de aangegane leningen ter ondersteuning van de uit hoofde van het instrument verstrekte leningen terug te betalen.
(32) De door de lidstaten verstrekte garanties moeten de steun uit hoofde van het instrument in de vorm van leningen tot maximaal 18.000.000.000 EUR dekken. Het is belangrijk dat de lidstaten zo snel mogelijk de toepasselijke nationale procedures voor de verstrekking van de garanties afronden. Gezien de urgentie van de situatie mag de tijd die nodig is voor de afronding van die procedures de uitbetaling van de benodigde financiële steun voor Oekraïne in de vorm van uit hoofde van deze verordening verstrekte leningen niet vertragen. Tegelijkertijd moet de financiële steun uit hoofde van het instrument in de vorm van verstrekte leningen geleidelijk beschikbaar worden gesteld, naarmate de door de lidstaten verstrekte garanties in werking treden. Gelet op het beginsel van goed financieel beheer en het voorzichtigheidsbeginsel moet de Commissie bij het regelen van de verstrekte leningen acht slaan op haar kredietwaardigheid. Bij een wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093, of een opvolger daarvan, die voorziet in een garantie voor de uit hoofde van het instrument verstrekte leningen krachtens de Uniebegroting boven de maxima van het MFK en tot aan de in artikel 3, leden 1 en 2, van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 bedoelde maxima, moet het volledige bedrag van de steun van maximaal 18.000.000.000 EUR echter op de datum waarop die wijziging of opvolger in werking treedt, beschikbaar worden gesteld.
(33) De garanties van de lidstaten moeten onherroepelijk, onvoorwaardelijk en afroepbaar zijn. Die garanties moeten ervoor zorgen dat de Unie in staat is de op de kapitaalmarkten of bij financiële instellingen geleende middelen terug te betalen. De garanties moeten vanaf de dag van inwerkingtreding van een wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093, of een opvolger daarvan, die voorziet in een garantie voor de uit hoofde van het instrument verstrekte leningen uit hoofde van de Uniebegroting boven de maxima van het MFK en tot aan de in artikel 3, leden 1 en 2, van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 bedoelde maxima, niet langer opvraagbaar zijn. De garanties moeten worden opgevraagd ingeval de Unie niet op tijd wordt betaald door Oekraïne met betrekking tot de uit hoofde van het instrument verstrekte leningen, met name in het geval van wijzigingen in het betalingsschema om welke reden dan ook en verwachte en onverwachte niet-betalingen.
(34) Bedragen die in het kader van de leningovereenkomsten in verband met de uit hoofde van het instrument verstrekte leningen zijn teruggevorderd, moeten in afwijking van artikel 211, lid 4, punt c), van het Financieel Reglement worden terugbetaald aan de lidstaten die gevolg hebben gegeven aan garantieopvragingen.
(35) Alvorens de door de lidstaten verstrekte garanties op te vragen, moet de Commissie, naar eigen goeddunken en op eigen verantwoordelijkheid, als de instelling van de Unie die overeenkomstig artikel 317 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie met de uitvoering van de algemene begroting van de Unie is belast, alle mogelijke maatregelen in het kader van de in artikel 220 bis van het Financieel Reglement bedoelde gediversifieerde financieringsstrategie onderzoeken, binnen de grenzen van deze verordening. Bij de betreffende opvraging van garanties moet de Commissie de lidstaten op passende wijze informeren over dit onderzoek.
(36) Het relatieve aandeel van de bijdragen van elke lidstaat (verdeelsleutel) aan het totale gegarandeerde bedrag moet overeenkomen met het relatieve aandeel van de lidstaten in het totale bruto nationaal inkomen (bni) van de Unie. De opvragingen van garanties moeten pro rata geschieden, door de verdeelsleutel toe te passen. Totdat alle garantieovereenkomsten tussen de Commissie en de lidstaten in werking zijn getreden moet de verdeelsleutel tijdelijk evenredig worden aangepast.
(37) Het is passend dat de Commissie en Oekraïne een leningsovereenkomst afsluiten voor de steun in de vorm van leningen, binnen het kader van de voorwaarden die in het memorandum van overeenstemming zijn bepaald. Om een doeltreffende bescherming te verzekeren van de financiële belangen van de Unie in het kader van de steun uit hoofde van het instrument, moet Oekraïne passende maatregelen nemen met betrekking tot de preventie en de bestrijding van fraude, corruptie en andere onregelmatigheden met betrekking tot die steun. Daarnaast moet in de leningsovereenkomst en in de financieringsovereenkomst worden bepaald dat de Commissie controles verricht, de Rekenkamer audits uitvoert en het Europees Openbaar Ministerie zijn bevoegdheden uitoefent, in overeenstemming met de artikelen 129 en 220 van het Financieel Reglement.
(38) Daar de doelstelling van deze verordening, namelijk het helpen dichten van de financieringskloof van Oekraïne in 2023, met name door op een voorspelbare, doorlopende, ordelijke en tijdige manier aan de staatsbegroting van Oekraïne financiële hulp op korte termijn beschikbaar te stellen tegen zeer gunstige voorwaarden, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt, maar vanwege de omvang of de gevolgen van het optreden beter door de Unie kan worden verwezenlijkt, kan de Unie, overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het in hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze verordening niet verder dan nodig is om die doelstelling te verwezenlijken.
(39) Om eenvormige voorwaarden te waarborgen voor de uitvoering van deze verordening, moeten aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend. Die bevoegdheden moeten worden uitgeoefend in overeenstemming met Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad14.
(40) Gezien de urgentie die voortvloeit uit de uitzonderlijke omstandigheden ten gevolge van de niet-uitgelokte en ongerechtvaardigde aanvalsoorlog van Rusland, wordt het passend geacht gebruik te maken van de uitzondering op de periode van acht weken waarin is voorzien door artikel 4 van Protocol nr. 1 betreffende de rol van de nationale parlementen in de Europese Unie, gehecht aan het Verdrag betreffende de Europese Unie, aan het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie en aan het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie.
(41) In het licht van de situatie in Oekraïne moet deze verordening met spoed in werking treden op de dag na die van de bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie,
HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:
Artikel 1 - Onderwerp
Artikel 2 - Doelstellingen van het instrument
Om die algemene doelstelling te verwezenlijken, zijn de belangrijkste specifieke doelstellingen met name de ondersteuning van:
- a) macrofinanciële stabiliteit en het verlichten van de beperkingen van Oekraïne inzake externe en interne financiering;
- b) een hervormingsagenda die inzet op de vroege voorbereidende fase van het pretoetredingsproces, naargelang wat passend is, met inbegrip van het versterken van de instellingen van Oekraïne, het hervormen en versterken van de doeltreffendheid van het openbaar bestuur, alsmede transparantie, structurele hervormingen en goed bestuur op alle niveaus;
- c) herstel van kritieke functies en infrastructuur en hulp aan mensen in nood.
Artikel 3 - Vormen van steun
Om zijn doelstellingen te verwezenlijken, ondersteunt het instrument met name het volgende:
- a) de financiering van financieringsbehoeften van Oekraïne, om de macrofinanciële stabiliteit van het land in stand te houden;
- b) herstel, bijvoorbeeld van kritieke infrastructuur, zoals energie-infrastructuur, watersystemen, transportnetwerken, wegen of bruggen, of in strategische economische sectoren en sociale infrastructuur, zoals gezondheidsvoorzieningen, scholen, en huisvesting voor herplaatste personen, met inbegrip van tijdelijke en sociale huisvesting;
- c) sectorale en institutionele hervormingen, zoals hervormingen op het gebied van corruptiebestrijding en justitie, eerbiediging van de rechtsstaat, goed bestuur, en modernisering van de nationale en lokale instellingen;
- d) voorbereiding van de wederopbouw van Oekraïne;
- e) steun om het regelgevingskader van Oekraïne af te stemmen op dat van de Unie en voor de integratie van Oekraïne in de interne markt, alsmede versterking van de economische ontwikkeling en verbetering van het concurrentievermogen;
- f) het versterken van de bestuurlijke capaciteit van Oekraïne met passende middelen, onder meer het gebruik van technische bijstand.
Artikel 4 - Uit hoofde van het instrument beschikbare steun
Artikel 5 - Bijdragen in de vorm van garanties door de lidstaten
Artikel 6 - Garantieovereenkomsten
De Commissie sluit een garantieovereenkomst met elke lidstaat die een in artikel 5 bedoelde garantie verstrekt. In deze overeenkomst worden de regels die voor de garantie gelden en die voor alle lidstaten gelijk zijn, vastgelegd, met inbegrip van, met name, bepalingen die:
- a) de lidstaten verplichten garantie-opvragingen van de Commissie met betrekking tot de in artikel 4, lid 1, bedoelde steun uit hoofde van het instrument in de vorm van leningen na te komen;
- b) garanderen dat de garantie-opvragingen pro rata geschieden, door de in artikel 5, lid 3, bedoelde verdeelsleutel toe te passen; totdat alle garantieovereenkomsten tussen de Commissie en de lidstaten in werking treden overeenkomstig artikel 5, lid 4, wordt de verdeelsleutel tijdelijk evenredig aangepast;
- c) erin voorzien dat de garantie-opvragingen de Unie in staat stellen de op grond van artikel 16, lid 1, op de kapitaalmarkten of bij financiële instellingen geleende middelen terug te betalen na een niet-betaling door Oekraïne, ook in geval van wijzigingen in het betalingsschema om welke reden dan ook en verwachte en onverwachte niet-betalingen;
- d) de Commissie het recht geven om, wanneer een lidstaat niet op tijd geheel of gedeeltelijk gevolg geeft aan een garantieopvraging, aanvullende garantieopvragingen te doen met betrekking tot door andere lidstaten verstrekte garanties, om het aandeel van de eerstgenoemde lidstaat te kunnen dekken. Dergelijke aanvullende opvragingen worden gedaan naar verhouding van het relatieve aandeel van elke andere lidstaat in het bni van de Unie als bedoeld in artikel 5, lid 3, in die zin aangepast dat het relatieve aandeel van de betrokken lidstaat buiten beschouwing wordt gelaten. De lidstaat die geen gevolg heeft gegeven aan de garantieopvraging blijft aansprakelijk voor de nakoming ervan en is tevens aansprakelijk voor de daaruit voortvloeiende kosten. De andere lidstaten worden voor aanvullende bijdragen vergoed uit de bedragen die de Commissie van de lidstaat die geen gevolg heeft gegeven aan een garantieopvraging terugvordert. De garantie die bij een lidstaat wordt opgevraagd, is in ieder geval beperkt tot het totale bedrag van de garantie die die lidstaat uit hoofde van de garantieovereenkomst heeft bijgedragen;
- e) betrekking hebben op de betalingsvoorwaarden;
- f) waarborgen dat de garantie vanaf de dag van toepassing van een wijziging van Verordening (EU, Euratom) 2020/2093, of een opvolger daarvan, die voorziet in een garantie voor de in artikel 4, lid 1, van deze verordening bedoelde leningen uit hoofde van de Uniebegroting boven de maxima van het MFK en tot aan de in artikel 3, leden 1 en 2, van Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 bedoelde maxima, niet langer opvraagbaar is.
Artikel 7 - Bijdragen van lidstaten en derden
Artikel 8 - Randvoorwaarde voor de steun uit hoofde van het instrument
Artikel 9 - Memorandum van overeenstemming
Artikel 10 - Rapportagevereisten
Artikel 11 - Vrijgave van de steun uit hoofde van het instrument
Artikel 12 - Beslissing over de vrijgave van de steun uit hoofde van het instrument
De Commissie beslist over de vrijgave van de tranches na beoordeling van de volgende voorwaarden:
- a) de inachtneming van de in artikel 8 vastgestelde noodzakelijke randvoorwaarde;
- b) de bevredigende uitvoering van de in het memorandum van overeenstemming vastgelegde rapportageverplichtingen;
- c) bevredigende vooruitgang richting de uitvoering van de in het memorandum van overeenstemming vastgestelde beleidsvoorwaarden.
Artikel 13 - Verlaging, schorsing en annulering van de steun uit hoofde van het instrument
Artikel 14 - Beoordeling van de uitvoering van de steun uit hoofde van het instrument
Artikel 15 - Verstrekking van informatie aan het Europees Parlement en de Raad
Artikel 16 - Opgenomen en verstrekte leningen
Artikel 17 - Rentesubsidie
Artikel 18 - Financieringsovereenkomst voor niet-terugbetaalbare steun
Artikel 19 - Comitéprocedure
Artikel 20 - Jaarverslag
De Commissie dient bij het Europees Parlement en de Raad een beoordeling in van de uitvoering van hoofdstuk I van deze verordening, met inbegrip van een evaluatie van die uitvoering. In dat verslag:
- a) wordt de geboekte vooruitgang bij de uitvoering van de steun van de Unie uit hoofde van het instrument onderzocht;
- b) worden de economische situatie en de vooruitzichten van Oekraïne, alsmede de uitvoering van de in hoofdstuk I, afdeling 2, van deze verordening bedoelde vereisten en voorwaarden beoordeeld;
- c) wordt het verband aangegeven tussen de in het memorandum van overeenstemming vastgelegde voorschriften en voorwaarden, de actuele macrofinanciële situatie van Oekraïne en de besluiten van de Commissie tot vrijgave van de tranches van de steun uit hoofde van het instrument.
Artikel 21 - Slotbepalingen
-
Standpunt van het Europees Parlement van 24 november 2022 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad) en standpunt van de Raad in eerste lezing van 10 december 2022 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad). Standpunt van het Europees Parlement van 14 december 2022 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad).
(terug) -
Associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie en hun lidstaten, enerzijds, en Oekraïne, anderzijds (PB L 161 van 29.5.2014, blz. 3).
(terug) -
Besluit (EU) 2022/313 van het Europees Parlement en de Raad van 24 februari 2022 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Oekraïne (PB L 55 van 28.2.2022, blz. 4).
(terug) -
Besluit (EU) 2022/1201 van het Europees Parlement en de Raad van 12 juli 2022 tot toekenning van macrofinanciële bijstand aan Oekraïne (PB L 186 van 13.7.2022, blz. 1).
(terug) -
Besluit (EU) 2022/1628 van het Europees Parlement en de Raad van 20 september 2022 tot toekenning van buitengewone macrofinanciële bijstand aan Oekraïne, tot versterking van het gemeenschappelijk voorzieningsfonds met garanties van de lidstaten en met een specifieke voorziening voor bepaalde financiële verplichtingen in verband met Oekraïne die worden gegarandeerd uit hoofde van Besluit nr. 466/2014/EU, en tot wijziging van Besluit (EU) 2022/1201 (PB L 245 van 22.9.2022, blz. 1).
(terug) -
Besluit (GBVB) 2021/509 van de Raad van 22 maart 2021 tot oprichting van een Europese Vredesfaciliteit, en tot intrekking van Besluit (GBVB) 2015/528 (PB L 102 van 24.3.2021, blz. 14).
(terug) -
Besluit (GBVB) 2022/1968 van de Raad van 17 oktober 2022 betreffende een militaire bijstandsmissie van de Europese Unie ter ondersteuning van Oekraïne (EUMAM Ukraine) (PB L 270 van 18.10.2022, blz. 85).
(terug) -
Verordening (EU) 2021/836 van het Europees Parlement en de Raad van 20 mei 2021 tot wijziging van Besluit nr. 1313/2013/EU betreffende een Uniemechanisme voor civiele bescherming (PB L 185 van 26.5.2021, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU) 2021/947 van het Europees Parlement en de Raad van 9 juni 2021 tot vaststelling van het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking — Europa in de wereld, tot wijziging en intrekking van Besluit nr. 466/2014/EU van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Verordening (EU) 2017/1601 van het Europees Parlement en de Raad en Verordening (EG, Euratom) nr. 480/2009 van de Raad (PB L 209 van 14.6.2021, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EG) nr. 1257/96 van de Raad van 20 juni 1996 betreffende humanitaire hulp (PB L 163 van 2.7.1996, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU, Euratom) 2018/1046 van het Europees Parlement en de Raad van 18 juli 2018 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie, tot wijziging van Verordeningen (EU) nr. 1296/2013, (EU) nr. 1301/2013, (EU) nr. 1303/2013, (EU) nr. 1304/2013, (EU) nr. 1309/2013, (EU) nr. 1316/2013, (EU) nr. 223/2014, (EU) nr. 283/2014 en Besluit nr. 541/2014/EU en tot intrekking van Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 (PB L 193 van 30.7.2018, blz. 1).
(terug) -
Verordening (EU, Euratom) 2020/2093 van de Raad van 17 december 2020 tot bepaling van het meerjarig financieel kader voor de jaren 2021-2027 (PB L 433 I van 22.12.2020, blz. 11).
(terug) -
Besluit (EU, Euratom) 2020/2053 van de Raad van 14 december 2020 betreffende het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie en tot intrekking van Besluit 2014/335/EU, Euratom (PB L 424 van 15.12.2020, blz. 1)
(terug) -
Verordening (EU) nr. 182/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 16 februari 2011 tot vaststelling van de algemene voorschriften en beginselen die van toepassing zijn op de wijze waarop de lidstaten de uitoefening van de uitvoeringsbevoegdheden door de Commissie controleren (PB L 55 van 28.2.2011, blz. 13).
(terug) -
Besluit 2010/427/EU van de Raad van 26 juli 2010 tot vaststelling van de organisatie en werking van de Europese dienst voor extern optreden (PB L 201 van 3.8.2010, blz. 30).
(terug)